مشخصات فنی سامانه اطلاعات مكانی WEBGIS

مشخصات فنی سامانه اطلاعات مكاني  WEBGIS

شرح خدمات پیاده سازی سامانه اطلاعات مکانی

  • پیاده سازی سامانه اطلاعات مکانی مبتنی بر WEB

مفدمه
اگرچه كاربرد GIS بر بستر Web چند سالي است كه مطرح شده و تا كنون پيشرفت هاي قابل توجهي داشته است ، اما مي توان گفت در كشور ما از جمله سيستم هاي نوين و در حال رشد مي باشد. لذا مي طلبد كه براي پياده سازي چنين سيستمي بررسي هايي بر روي سيستم هايي كه تاكنون پياده سازي شده اند داشت و نيازمنديهاي چنين سيستمي را مورد ارزيابي قرار داد تا بر حسب نياز سخت افزار و نرم افزار مورد نياز آن را به بهترين شکل ممکن پياده كرد. امروزه توجه ادارات و شركت ها در ايران بيشتر به سمت source open جلب شده است. اما آيا نياز به استفاده از source open مي باشد؟ اين مهمترين سوالي است كه ذهن برنامه نويسان را به خود مشغول كرده است. اما حقيقت اين است كه، برنامه هاي منبع باز نوشته شده با باگ و بدون پشتيباني لازمه، در اختيار گسترش دهندگان نرم افزار قرار مي گيرد. براي رسيدن به نتيجه مطلوب بايد اشکالات آن را رفع كرد و با درک كامل برنامه موجود تغييرات و ايرادات را در برنامه رفع و آن را با توجه به نياز به بهره برداري رساند. درست است كه اين امر باعث بومي شدن كامل برنامه ارائه شده توسط توسعه دهنده مي شود اما بحثي در اينجا مطرح است. چقدر زمان و هزينه بايد صرف اين كار كرد؟ آيا اين زمان و هزينه به صرفه است؟ اگر خوب بنگريم شركت هاي بزرگي مانند ESRI و AutoDesk و … را در پيش روي خود مي بينيم، مثلا ESRI شركتي است كه فعاليت خود را صرف توسعه نرم افزارهاي GIS كرده و در اين راستا همکاري هايي با شركت Microsoft انجام داده است. هزينه و زمان زيادي نياز است تا بتوان از سد اينگونه شركت ها گذشت. علاوه بر اين، نياز به نيروهاي متخصص زيادي است كه با وجود اين نيروها در كشور جمع آوري آنها و استفاده از تخصصشان نيازمند صرف هزينه هاي هنگفتي است. حال راه حل چيست؟ استفاده از محصولاتي است كه به اندازه كافي دست ما را باز گذاشته و مورد حمايت شركت هاي توليد نرم افزار بزرگ باشد مي تواند پاسخ مناسبي به اين سوال باشد. . از بين نرم افزارهاي موجود Server ArcGIS گزينه مناسبي است. اين نرم افزار محصول شركت ESRI است كه سرويس هاي نمايشي، پردازشي و … در اختيار قرار مي دهد.

براي پياده سازي يک وب جي آي اس سه بستر نياز است:

  • سخت افزار: با توجه به تعداد كاربران و نوع پردازش تعيين مي شود.
  • نرم افزار: با توجه به نياز كاربر و توانايي و تسلط شركت سازنده نرم افزار تعيين مي شود. كه نرم افز به دو قسمت تقسيم مي كنيم: نرم افزار سرويس دهنده و نرم افزار سرويس گيرنده.
  • بستر مخابراتی: ميزان پهناي باند و سرعت اينترنت بر روي انتخاب سخت افزار نيز تعيين كننده است.

بحث سخت افزار و بستر مخابراتي را در اينجا مطرح نمي كنيم. بنابراين در اينجا به قسمت دوم مي پردازيم:

نرم افزار

  1. نرم افزار سرویس دهنده
    نرم افزار سرويس دهنده اي كه توسط متخصصين ما مورد استفاده قرار مي گيرد  Server ArcGIS است كه از محصولات شركت ESRI است. در بحث آماده سازي ديتا براي ساخت سرويس مورد نظر از سه نرم افزار در اين راستا استفاده مي شود: 1- ArcGIS محصول ESRI كه براي آماده سازي داده ها استفاده مي شود. 2- R2 2008 Server SQL محصول MicroSoft يا Oracle كه اطلاعات مکاني در آن به صورت ديتابيس مکاني ذخيره مي گردد. 3-ArcSDE براي ساخت ديتابيس مکاني قابل فراخواني توسط نرم افزار ArcGIS و Server ArcGIS
  2. نرم افزار سرویس گیرنده
    براي برنامه نويسي سمت كاربر  از بين گزينه هاي موجود محصول Silverlight شركت MicroSoft را برگزيدیم. در ادامه در مورد سيلورلايت توضيحاتي داده مي شود.
  •   آشنایی با فناوری Silverlight

نحوه پيشرفت در وب براي شركتهاي بزرگ بسيار مهم است. هر چند پيشبرد اين استراتژي با استفاده از ابزارهاي پيشرفتهاي كه براي اين منظور طراحي شدهاند، هميشه هم ساده نيست. براي آسانتر كردن راه، به تازگي شركت مايکروسافت فناوري Silverlight را به دنياي كامپيوتر معرفي كرده است.
سیلورلایت ابزاري است كه به راحتي ميتواند بر روي انواع سيستم عاملها و انواع مرورگرها نصب و اجرا شود و مايکروسافت اين ابزار را براي سازندگان برنامههاي كاربردي اينترنت طراحي كرده است. اين ابزار به صورت Plug-in عرضه شده است همان طور كه ميدانيد، به ابزارهاي جانبي كوچکي كه به نرم افزارها يا به سيستم عاملها اضافه ميشوند و به آنها امکاناتي اضافه ميكنند، Plug-in ميگويند.

Plug-in فناوري Silverlight هم اكنون به صورت رسمي عرضه شده است و امکانات پيشرفته نرمافزاري نظير تعامل با كاربران، نمايش انيميشن و همچنين پخش فايلهاي صوتي و تصويري را پشتيباني ميكند. اين Plug-in هم اكنون در محيط ويندوز، با مرورگرهاي IE و Firefox و…سازگار بوده و ضمنا با مرورگر Safari تنها در سيستم عامل X OS Mac سازگار است.
ناگفته نماند مايکروسافت اين ابزار را در رقابت با فناوري Flash شركت Adobe وارد عرصه رقابت كرده است و بسياري هم اكنون نام Flash Killer يا نابودگر فلش را روي آن نهادهاند.

Silverlight مدلي از طراحي را معرفي ميكند كه در آن صرفنظر از نوع مرورگر و سيستم عامل مورد استفاده كاربر، بتوان صفحات وب را طوري طراحي نمود كه در هر شرايطي يکسان به نظر بيايند. در هنگام ارائه نسخه 1.1 Silverlight ، بسياري از شركتها، سازمانها و نهادها به استفاده از آن روي آورده بودند و يا در حال بررسي اين موضوع بودند كه آيا از آن استفاده كنند يا خير. همچنين در حالي كه نگارش 1 داراي ويژگيها و مزاياي بسياري بود، و با اطمينان بايد گفت، نگارش 2 Silverlight به خوبي جوابگوي نياز تمامي طراحان ميباشد و هم اكنون نيز نگارش 5.1 Silverlight ارائه شده است.

نسخه 5.1  Silverlight به طور کامل و عالي از .NET پشتيباني مي‌کند. اين مورد شامل زبان‌هاي برنامه نويسي مبتني بر #NET،C.و Visual Basic نيز مي‌باشد. به علاوه طبق گفته‌هاي مايکروسافت،Silverlight   قابليت پشتيباني از .NET براي زبان‌هاي برنامه نويسي پويا مانند Ruby، Python، Dynamic Visual Basic و همچنين Jscript مديريت شده را نيز دارد.

Silverlight با استفاده از تکنولوژي‌هاي کنوني مايکروسافت ساخته شده است: ترکيبي از XAML، Java Script و همچنين تکنولوژي‌هاي روز .NET . در اين زمينه براي اطلاعات بيشتر مي‌توان به سايت http://silverlight.net مراجعه کرد.

 دنياي وب به سرعت در حال پيشرفت، بسط و توسعه يافتن است. زماني که وب هنوز تازگي داشت، در سال 1990، همه هشدار مي‌دادند که طراحان بايد تا جايي که امکان دارد به سمت سرورها مهاجرت کنند تا حجم ابزارها کاهش يابد. اما با وجودي که اين کار، طبق اصول فني جواب داد، تجربه کاربر در استفاده از وب را بسيار ناخوشايند مي‌کرد. نتيجه آن کار هم اکنون JavaScript و XML اي است که با هم سازگار نيستند. بر همين اساس، AJAX کار را بسيار راحت‌تر کرده است، چرا که AJAX کدها را مستقيما در مرورگر مي‌نويسد تا کاربر بتواند تعامل بهتري تجربه نمايد. مثال عيني استفاده از اين شيوه را مي‌توان هنگام کار با برنامه‌هاي Google Maps و يا Live Maps شرکت مايکروسافت مشاهده کرد.  Silverlight نيز همين رويه را دنبال مي‌کند، با اين تفاوت که امکانات جالب و بيشتري در رابط کاربري مرورگر در اختيار کاربر مي‌گذارد. در واقع تبادل داده‌ها بين سرور و کلاينت با استفاده از تکنولوژي AJAX ، اجازه مي‌دهد که ابزارهايي که با استفاده از Silverlight طراحي شده‌اند، قوي‌تر و کارآمدتر شوند.

فايل‌هاي Silverlight به صورت قطعه قطعه به خورد مرورگر داده مي‌شوند. به اين معني که کد نهايي، به يک يا چند بسته (مانند فايل‌هاي JavaScript، مجموعه دستورالعمل‌ها و …) تبديل مي‌شود، و همچنين طرح گرافيکي پروژه نيز در يك يا چند بسته فايل XAML قرار مي‌گيرد و ديگر عناصر (شامل تصاوير، فونت‌ها و قطعات ويدئويي) هم به صورت جداگانه تحويل مرورگر داده مي‌شوند. همچنين Silverlight امکان استفاده از فايل‌هاي فشرده شده براي ارائه بسته‌هاي مختلف فايل‌هايي که با استفاده از کدهاي XAML ايجاد شده‌اند (شامل تصاوير، فايل‌هاي ويدئويي، فونت‌ها، اسکريپت‌ها و …) و بارگذاري موثر آنها، بر روي کامپيوترهاي کلاينت را نيز دارد.

با توجه به مزایای محصول جدید ماکروسافت و پشتیبانی شرکت ESRI از این محصول، متخصصان شرکت ما بر آن شدند تا از این تکنولوژی در بستر WebGIS استفاده نمایند. لذا نرم افزار پیاده شده سمت کاربر با سیلورلایت نوشته می شود.

این سیستم تحت وب (در شبكه اينترنت يا اينترانت ) وبدون نياز به نصب نرم افزار در سمت client  و قابل استفاده از مرورگرها ازقبيل FirefoxوInternet Explorerو…. بوده ودارای قابلیت های زیر می باشد :

  • مشاهده نقشه

در اين سيستم كاربر بدون نياز به نصب نرم افزار قادر خواهد بود نقشه هاي موجود را مشاهده ،تحليل وبررسي نمايد.

وب جی آی اس

  • جستجودر فيلدهاي اطلاعاتي نقشه

با توجه به فيلد هاي اطلاعاتي موجود در نقشه كاربر مي تواند مقادير مد نظر خود را جستجو ومشاهده نمايد به عنوان مثال در صورت وجود كاربري ها مي توان بيمارستان يا درمانگاه يا شهرداري خاصي را جستجو و مشاهده نمود.يا با وارد كرد كد نوسازي يا شماره ملك و بلوك موقعيت ملك مورد نظر را مشاهده نمود

webgis

webgis2

  • مشاهده مشخصات هر عارضه

همان آيكون identify در ArcGis مي باشد كه مي توان مشخصات هر عارضه را مشاهده نمود

به عنوان مثال با كليك بر روي تير برق مشخصات آن (در صورت موجود بودن)از قبيل جنس رنگ اندازه و….. را مشاهده نمود.يا مشخصات يك پارسل ازقبيل كد نوسازي شماره ملك و بلوك و….را مشاهده نمود

webgis3

  • امكان روشن و خاموش کردن لایه ها

با توجه به انبوه لايه هاي اطلاعاتي گاهي نياز مي شود لايه هاي مورد نياز روشن و بقيه جهت مشاهده بهتر خاموش شوند .اين سامانه اين قابليت را به خوبي انجام مي دهد.

webgis5webgis4

  • بزرگنمایی و کوچکنمایی و امکان حرکت در سطح نقشه

webgis6

  • مشاهده موقعیت در کل منطقه

گاهي در زوم هاي زياد كاربر مي خواهد بداند در كجاي نقشه اصلي قرار دارد اين قابليت با استفاده از يك پنجره در كنار پنجره اصلي نقشه در اين سامانه پياده سازي شده است.

webgis7

  • اندازه گیری فاصله

  • اندازه گيري مختصات

  • اندازه گیری مساحت ومحيط

webgis8

  • جستجو بر اساس مشخصات و فیلد خاص

webgis9

  • استفاده از عکسهای هوایی و ماهواره ای به عنوان پس زمینه نقشه

اين سامانه قابليت استفاده از تصاوير تهيه شده هوايي و ماهواره اي را در دوره هاي مختلف جهت بررسي تغييرات (به طور مثال تغييرات پوشش گياهي يا ساخت و ساز ها)در سالهاي مختلف را دارا ميباشد.با استفاده از قابليت ترانسپرنسي اين سامانه به راحتي مي توان تغييرات را مشاهده و تحليل نمود.

webgis101webgis10

  • امکان آپلود shape file جهت نمایش گرافیکی در نقشه

در صورت وجود نقشه جديد كاربر مي تواند آن را روي نقشه به صورت گرافيكي به عنوان يك لايه جديد لود نمايد .

webgis132webgis12

  • امکان پرینت در مقیاس های مختلف

كاربر ميتواند نقشه مورد نظر خود را در مقياس هاي مختلف و يا شكل هاي مختلف مثلا به همراه لژاند نقشه وعنوان پرينت نمايد.

 webgis14

  • امکان گزارشگیری توصیفی بر اساس فیلدهای مختلف

در واقع اين قابليت همانAttribute Select By  در ArcGis   مي باشد. گاهي نياز مي باشد جستجو تنها در يك فيلد خاص يك عارضه صورت گيرد .به عنوان مثال در عارضه راه معابري كه داراي عرض معبر بزرگتر از 20 ميباشند راجستجو نمود.

webgis15

  • امکان پیاده سازی کوتاهترین مسیر

در صورت وجود شبكه معابر امكان پياده سازي كوتاهترين مسير در اين سامانه فراهم مي باشد.

webgis16

  • ايجاد گذرواژه و رمز عبور جهت کاربران مختلف و ورود به سيستم

با توجه به اينكه امنيت اطلاعات در سازمانها از اهميت به سزايي برخوردار است امكان پياده سازي دسترسي در اين سامانه فراهم گرديده است و تنها كاربراني كه تعريف شده اند ميتوانند از اين سامانه استفاده نمايندوميتوانند پسورد خود را نيز تغيير دهند..همچنين مدير سيستم امكان تعريف ، حذف و مشاهده كاربران آنلاين را دارد

webgis17

  • امکان مشاهده فیلد هاي اطلاعاتی یک لایه و جستجو در آن و اكسپورت آن به فرمت اكسل

كاربر ميتواند Table مربوط به هر عارضه را مشاهده و درآن جستجو نمايد وهمچنين به فرمت اكسل اكسپورت نمايد.

webgis18

  • امكان انتقال به يك مختصات

در صورتي كه كاربر نياز به مشاهده نقشه در يك مختصات خاص داشته باشد ميتواند با وارد كردن مختصات به هدف خود برسد.

webgis19

  • قابليت گزارش گيري مكاني (SELECT BY LOCATION)

در اين قابليت مي توان يك لايه را بر اساس يك محدوده انتخاب نمود.به عنوان مثال در صورتي كه كاربر بخواهد تعداد تير برق هاي يك خيابان رابداند مي تواند محدوده خيابان را با ابزار در اختيار ترسيم و تير برق هاي داخل آن را انتخاب نمايد

webgis20

امكان اكسپورت جداول اطلاعاتي به فرمت اكسل

webgis21

  • امكان اتصال به سامانه هاي موجود از قبيل مميزي املاك ،محاسبه فيش هاي نوسازي و….و پياده سازي  ماژول ها مطابق نظر كارفرما در صورت ايجاد فيلد مشترك